
خونریزی لثه چیست و چرا ایجاد می شود؟
خونریزی لثه یکی از شایعترین مشکلات دهانی است که معمولاً به دلیل تجمع پلاک در خط لثه ایجاد میشود و میتواند به بیماری ژنژیویت یا التهاب لثه منجر شود. در صورتی که این پلاکها تمیز نشوند، به جرم دندانی تبدیل شده و شرایط را برای پیشرفت بیماری فراهم میکنند. در حالت شدیدتر، عفونت ممکن است از لثه به استخوان فک گسترش یابد و درمان پیچیدهتری را ضروری سازد. در این متن دلایل مختلف خونریزی لثه بررسی میشود و همچنین روشهای مدیریت و درمان آن توضیح داده خواهد شد. برای جلوگیری از مشکلات پیشرفتهتر، انجام چکاپهای منظم دندانپزشکی از طریق سامانههای آنلاین مانند دکترتو توصیه میشود.
علت خونریزی لثه و عوامل مرتبط با آن
در اکثر موارد، خونریزی لثه نشانهای از بیماریهای مرتبط با لثه است، اما در برخی مواقع علت آن به رفتارهای نادرست هنگام مسواک زدن، استفاده غیرصحیح از نخ دندان یا عوامل دیگر مرتبط است. علاوه بر این، برخی از بیماریها و مشکلات سلامتی میتوانند سبب التهاب، عفونت یا خونریزی لثه شوند. این مشکل ممکن است ساده و قابل رفع باشد یا به شرایط پیشرفتهتری اشاره کند. اگر خونریزی لثه به طور مکرر رخ دهد، مراجعه به دندانپزشک برای بررسی دقیق موضوع و دریافت درمان مناسب ضروری است.
تفاوت بین عفونت دندان و عفونت یا خونریزی لثه در نوع محل و منشأ مشکل است. عفونت لثه که به انگلیسی Gum infection نامیده میشود، عمدتاً بافتهای نرم اطراف دندان را درگیر میکند. اما عفونت دندان معمولاً از عمق دندان شروع میشود و اغلب به دلیل حفرههای درماننشده ایجاد میشود. این نوع عفونت معمولاً با دنداندرد مداوم، حساسیت به دماهای سرد و گرم، و تورم موضعی همراه است.
البته خونریزی لثه همیشه نشانهی وجود عفونت نیست. اگر لثهها تحریک یا ملتهب شده باشند، ممکن است درگیر عفونت باشند یا نباشند.
علائم خونریزی لثه عبارتاند از:
– بوی بد دهان
– خونریزی هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن
– تشکیل سوراخهایی بین دندانها و لثهها
– عقبرفتگی لثهها
– التهاب و تغییر رنگ لثه
– تخریب ساختار دندان
– از دست دادن دندان، بهویژه در صورتی که عفونت لثه در دوره ارتودنسی تشدید شود
۱. نشانههای خونریزی لثه پس از کشیدن دندان
برای رفع دنداندرد، ممکن است نیاز به کشیدن دندان داشته باشید. با این حال، گاهی اوقات خود عمل جراحی یا کشیدن دندان میتواند به التهاب و درد موقت منجر شود. علائم اصلی التهاب لثه بعد از کشیدن دندان شامل موارد زیر است:
– خونریزی
– درد و تورم
– تب و لرز
– ترشحات زرد یا سفید از محل جراحی
۲. خونریزی لثه و تأثیر آن بر لمینت دندان
مشکلات مربوط به لثه میتوانند به روکشها آسیب وارد کرده و طول عمر آنها را کاهش دهند. بیماریهای پریودنتال ممکن است منجر به شل شدن یا حتی افتادن لمینت شوند. به همین دلیل، پیش از انجام لمینت، از سلامت کامل دهان و لثههای خود اطمینان حاصل کنید.
۳. آیا خونریزی لثه میتواند سردرد ایجاد کند؟
بله، بیماریهای لثه به دلیل واکنش التهابی ناشی از عفونتهای باکتریایی ممکن است منجر به سردرد شوند. اگر سردردهای مداوم دارید و به وجود مشکلات لثه مشکوک هستید، حتماً برای بررسی و درمان، به یک دندانپزشک متخصص مراجعه کنید.
علت خونریزی لثه چیست و این مسئله چه نشانههایی دارد؟
خونریزی لثه اغلب به دلایل مرتبط با بهداشت دهان و دندان اتفاق میافتد، اما در برخی موارد، بیماریهایی مانند التهاب لثه (ژنژیویت) یا پریودنتیت میتوانند موجب حساسیت شدید لثهها و در نتیجه خونریزی شوند. برخی از دلایل شایع خونریزی لثه عبارتند از:
– التهاب لثه
– مسواک زدن با فشار زیاد
– بیماریهای دهان نظیر پریودنتیت
– استعمال دخانیات
– کمبود برخی ویتامینها
– ابتلا به دیابت
– استفاده نادرست از نخ دندان
۱. التهاب لثه و خونریزی
اگر پلاکهای دندانی برای مدتی طولانی روی خط لثه باقی بمانند، به التهاب لثه منجر خواهند شد. پلاکها شامل ذرات ریز مواد غذایی و باکتری هستند که با چسبیدن به دندان، باعث تورم و التهاب در ناحیه لثه میشوند. بیتوجهی به این وضعیت میتواند موجب خونریزی لثه شود.
خبر خوب این است که با مسواک زدن صحیح و منظم میتوان پلاکها را از بین برد و از پوسیدگی دندان و خونریزی لثه جلوگیری کرد. اما در صورت عدم رعایت مناسب بهداشت دهان، پلاکها روی مرز لثه باقی مانده و به تدریج سخت میشوند و به جرم دندان تبدیل میشوند. این جرمها نه تنها التهاب بلکه خونریزی لثه را نیز تشدید میکنند. از علائم اصلی التهاب لثه میتوان به ورم اطراف دندانها (بهویژه دندان روکششده)، درد در ناحیه لثه و خونریزی اشاره کرد.
۲. پریودنتیت و تاثیر آن بر لثه
پریودنتیت یا بیماری پیشرفته لثه زمانی رخ میدهد که التهاب اولیه کنترل نشده و پیشرفت کرده باشد. در این شرایط، باکتریها و عفونت تا عمق لثه، استخوان فک و دندان گسترش یافته و تخریب قابلتوجهی ایجاد میکنند. این بیماری موجب شل شدن و جدا شدن لثهها از دندان میشود و فضای مناسبی برای تجمع باکتریها شکل میدهد.
این وضعیت میتواند تا جایی وخیم شود که دندانها از لثه جدا شده و حتی بیفتند. چنین مشکلی معمولاً با تحلیل رفتن لثه همراه است. به همین دلیل اهمیت مراقبت صحیح از دندانها و لثه در پیشگیری از چنین مشکلاتی بسیار حیاتی است، چراکه هیچ فردی دوست ندارد در سنین جوانی به خاطر سهلانگاری، دندانهای خود را از دست بدهد.
۳. دیابت و خونریزی لثه
افراد مبتلا به دیابت نسبت به عفونتها و خونریزی لثه حساسیت بیشتری دارند. دلیل این امر ضعف سیستم ایمنی دهان در مقابله با باکتریها است که میتواند منجر به التهاب لثه شود. علاوه بر این، قند خون بالا با اختلال در بهبود علائم عفونت دهان، باعث دشوارتر شدن روند درمان میشود. این شرایط خطر پیشرفت بیماری به مرحله پیشرفتهتر خونریزی لثه (پریودنتال) را بهشدت افزایش میدهد.
۴. خونریزی لثه و سرطان خون (لوسمی)
یکی از رایجترین دلایل خونریزی لثه میتواند مرتبط با سرطان خون باشد. پلاکتهای خون وظیفه مقابله با خونریزی و تسهیل لختهشدن را بر عهده دارند. اما در افراد مبتلا به سرطان خون، شمار این پلاکتها به میزان قابل توجهی کاهش مییابد. همین مسئله موجب دشواری در لختهشدن خون شده و خونریزی مکرر لثه به یک علامت شایع تبدیل میشود.
۵. ترومبوسیتوپنی یا کمبود پلاکت خون
ترومبوسیتوپنی از دیگر بیماریهایی است که با کاهش تعداد پلاکتهای خون همراه است. مشابه آنچه در لوسمی مشاهده میشود، این بیماری نیز مانع از انعقاد مناسب خون شده و روند بهبود خونریزی لثه را به تأخیر میاندازد.
۶. هموفیلی یا بیماری فون ویلبراند
این روزها کمتر کسی پیدا میشود که با بیماری هموفیلی و تأثیر آن بر اختلالات انعقادی آشنا نباشد. در افراد مبتلا به هموفیلی، خون قادر به لختهشدن طبیعی نیست. حتی کوچکترین آسیب به لثه میتواند خونریزی غیرقابلکنترل یا غیرمعمول در این افراد ایجاد کند.
۷. اختلال در سیستم ایمنی مانند ایدز (HIV)
ایدز یک بیماری خودایمنی است که با تضعیف شدید سیستم ایمنی بدن، فرد را در برابر انواع عفونتها آسیبپذیر میسازد. این بیماری، که از راه تماس جنسی، انتقال خون آلوده یا از مادر به فرزند منتقل میشود، میتواند منجر به اختلالات مختلفی در عملکرد سیستم ایمنی شود؛ از جمله عفونتهای لثه و خونریزی مکرر لثه.
۸. اسکوربوت (کمبود ویتامین C) و علت خونریزی دندان پوسیده
اسکوربوت به دلیل کمبود شدید ویتامین C در بدن پدید میآید. این ویتامین نقش مهمی در رشد، ترمیم بافتهای بدن، التیام زخمها و تقویت استحکام استخوان فک و دندان دارد. کمبود ویتامین C به تضعیف لثهها و خونریزی آنها منجر میشود.
۹. کمبود کدام ویتامین باعث خونریزی لثه میشود؟
کمبود ویتامین K
خونریزی لثه هنگام مسواک زدن ممکن است نشاندهنده کمبود ویتامین K باشد. ویتامین K برای انعقاد خون مفید بوده و سلامت استخوانهای فک را نیز تقویت میکند. این کمبودها، هم برای ویتامین K و هم ویتامین C، با اصلاح رژیم غذایی و مصرف مواد مغذی مناسب قابل جبران هستند.
۱۰. کجی، بینظمی دندانها و خونریزی دهان
کجی و نامرتبی دندانها میتواند مسواک زدن صحیح را دشوار کرده و باعث تجمع پلاکهای دندانی در نزدیکی خط لثه شود که در نهایت خونریزی لثه را به همراه دارد.
۱۱. شکستگی دندان و ترکخوردگی (علت خونریزی لثه کودکان بر اثر ضربه)
شکستن یا ترک خوردن دندان اغلب باعث خونریزی لثه میشود. اگر بخشی از دندان در لثه باقی بماند، ناراحتی لثه و زبان را تشدید کرده و التهاب و عفونت را به دنبال دارد. عدم درمان دندان شکسته یا ترکخورده میتواند این شرایط را وخیمتر کند.
۱۲. خونریزی لثه در دوران بارداری
نوسانات هورمونی یکی از چالشهای دوران بارداری است که ممکن است التهاب، درد یا خونریزی لثه را ایجاد کند. رعایت اصول بهداشتی دهانودندان میتواند به کاهش این مشکل کمک کند. با این حال، در صورت بروز مداوم این عارضه توصیه میشود با یک دندانپزشک مشورت کنید.
۱۳. داروهای رقیقکننده خون و خونریزی لثه در خواب
داروهایی مانند وارفارین، آسپرین و هپارین که خون را رقیق میکنند، احتمال خونریزی لثه را افزایش میدهند.
۱۴. پروتزها و دندان مصنوعی (خونریزی و التهاب ناشی از استفاده نادرست)
کسانی که از پروتزها یا دندانهای مصنوعی استفاده میکنند ممکن است به دلیل تنظیم نامناسب شرایط آنها، دچار آسیب به بافت لثه شوند که در نهایت منجر به التهاب یا خونریزی میشود. برای رفع این مشکل باید با متخصص دندانپزشک مشورت کرد تا اصلاحات لازم انجام شود یا پروتزی مناسبتر سفارش داده شود.
عوامل گوناگون از عادات ساده روزمره تا مشکلات جدیتر میتوانند باعث التهاب، عفونت یا خونریزی لثه شوند. در صورت تکرار این مشکل، مراجعه به دندانپزشک ضروری است.
۱۵. علت خونریزی لثه هنگام مسواک زدن
چرا هنگام مسواک زدن لثهها خونریزی میکنند؟ مسواک زدن یکی از روشهای اصلی پیشگیری از خونریزی لثه است، اما گاهی خود این عمل منجر به خونریزی میشود. اصلیترین دلیل این اتفاق میتواند التهاب لثه یا بیماری پریودنتیت باشد. اگر به پریودنتیت مبتلا باشید، پس از هر بار مسواک زدن ممکن است طعم خون را در دهان خود احساس کنید. توصیه میشود هر ۶ ماه یک بار به دندانپزشک مراجعه کنید تا در صورت وجود مشکلات لثهای، اقدامات لازم پیش از تشدید بیماری انجام شود.
بافت حساس مینای دندان و لثهها نیازمند مراقبت ملایم است. فشار زیاد هنگام مسواک زدن الزاما به معنای تمیزتر شدن دندان نیست! بهتر است شیوه صحیح مسواک زدن را بیاموزید تا بتوانید بدون آسیب رساندن به لثه از شر پلاکهای دندانی خلاص شوید. همچنین طولانی مسواک زدن هم میتواند به لثه آسیب زده و آن را ساییده کند؛ مدت زمان مناسب برای مسواک زدن نباید بیش از ۱۰ دقیقه باشد. استفاده از مسواکهایی با موهای سخت، زبر یا مسواکهای قدیمی که محل تجمع باکتری هستند نیز از عوامل شایع خونریزی لثه محسوب میشوند.
۱۶. خونریزی لثه بعد از جراحی دندان عقل
خونریزی لثه تا دو ساعت پس از جراحی دندان عقل کاملا طبیعی است، اما اگر این خونریزی از حالت طبیعی خارج شود و بیشتر از این مدت ادامه یابد، ممکن است نشانهای از وجود اختلال در فرآیند تشکیل لخته در بدن باشد. در چنین شرایطی حتما موضوع را با دندانپزشک خود مطرح کنید تا علت مشکل بررسی و درمان مناسب تجویز شود.
علت خونریزی لثه هنگام مسواک زدن
چرا حین مسواک زدن لثهها خونریزی میکنند؟ مسواک زدن یکی از بهترین روشها برای پیشگیری از خونریزی لثه است، اما گاهی خود آن میتواند عامل این مشکل باشد. اصلیترین دلیل این اتفاق، التهاب لثه یا بیماری پریودنتیت است. اگر به این عارضه مبتلا باشید، ممکن است بعد از هر بار مسواک زدن مزه خون را در دهان حس کنید. توصیه میشود هر شش ماه یک بار به دندانپزشک مراجعه کنید تا در صورت وجود بیماریهای لثه، از وقوع مشکلات جدیتر پیشگیری شود.
لثهها و مینای دندان بافتی حساس دارند و باید با احتیاط با آنها رفتار کرد. مسواک زدن شدید، لزوما به معنای افزایش پاکیزگی دندان نیست. بهتر است شیوه صحیح مسواک زدن را یاد بگیرید تا بدون آسیبی به لثهها، از پلاک دندانی خلاص شوید. همچنین، مدت زمان طولانی مسواک زدن میتواند به سایش و آسیبپذیری لثه منجر شود. به طور کلی، مسواک زدن نباید بیشتر از ۱۰ دقیقه طول بکشد. استفاده از مسواکهایی با موهای سخت یا قدیمی که قابلیت تجمع باکتری دارند نیز یکی دیگر از عوامل خونریزی لثه است.
خونریزی لثه بعد از جراحی دندان عقل
اینکه تا دو ساعت پس از جراحی دندان عقل لثه خونریزی داشته باشد، کاملا طبیعی است. اما اگر خونریزی پس از این مدت همچنان ادامه داشت و غیرعادی به نظر رسید، احتمال دارد بدن در تشکیل لخته خون با مشکل مواجه باشد. در چنین شرایطی حتما دندانپزشک را در جریان بگذارید تا علت بررسی شود و اقدامات لازم انجام گیرد.
۱۷. آیا آبسه لثه میتواند عامل خونریزی باشد؟
زمانی که بخشی از لثه آسیب ببیند، باکتریها از این فرصت برای ورود به بافت استفاده کرده و تکثیر میشوند که نتیجه آن عفونت است. در پاسخ، بدن گلبولهای سفید را به ناحیه عفونی ارسال میکند تا با باکتریها مبارزه کنند. همین فرآیند موجب التهاب، تورم و ایجاد یک توده دردناک و چرکی در دهان با نام آبسه میشود. درمان آبسه بسیار ضروری است.
آبسههای لثه دو نوع دارند:
- نوعی که فقط در بافت لثه ایجاد میشود و دندان را تحت تاثیر قرار نمیدهد. مثلا وقتی قطعهای تیز از غذا وارد لثه شده و موجب عفونت شود، این نوع آبسه ممکن است به وجود آید.
- نوع دوم که به آبسه پریودنتال معروف است و در فضای بین دندانها و لثه شکل میگیرد. این نوع بیشتر در افرادی که از بیماری پریودنتال رنج میبرند دیده میشود. استفاده از آنتیبیوتیکها یا کمک گرفتن از درمانهای سنتی برای آبسه میتواند در کاهش علائم و بهبود این مشکل موثر باشد.
۱۸. آیا خونریزی لثه از علائم کرونا محسوب میشود؟
درد و التهاب لثه میتواند دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله بیماریهای لثه، روش نادرست مسواک زدن یا تغییرات هورمونی. با این حال، اگر این التهاب همراه با علائمی نظیر تب، سرفه و خستگی باشد، احتمال وجود COVID-۱۹ یا یک بیماری جدی دیگر بالاتر میرود. در صورتی که عفونت و خونریزی لثه بدون وجود علائم دیگر اتفاق بیفتد، کمتر میتوان آن را به کرونا نسبت داد.
برای درمان خونریزی لثه در زمان ابتلا به کرونا چه باید کرد؟ بهتر است ابتدا با مراجعه به پزشک عمومی و دریافت داروهای ضدویروسی، روند کاهش علائم التهاب لثه در پیش گرفته شود. پس از کنترل عفونت، مراجعه به دندانپزشک میتواند به درمان کامل لثه کمک کند.
۱۹. علت خونریزی لثه در اول صبح یا هنگام خواب چیست؟
خونریزی لثه به ویژه در صبح ممکن است به دلیل وجود پلاکهای دندانی باشد که منجر به تحریک و خونریزی لثه میشود. در تشخیص عفونتهای مرتبط با لثه، عواملی مانند دندان قروچه، دیابت، تغییرات هورمونی و کمبود ویتامین نیز میتوانند بررسی شوند.
۲۰. چرا خونریزی لثه با بوی بد دهان همراه میشود؟
بوی بد دهان بهطور معمول میتواند نتیجه بیماری پریودنتال باشد که یکی از پیشرفتهترین شرایط مرتبط با خونریزی لثه است. باکتریها روی سطح دندان سمومی تولید میکنند که علاوه بر ایجاد آسیب به لثهها، بوی ناخوشایندی نیز به همراه دارند.
درمان خونریزی لثه به روشها و توصیههای متنوعی وابسته است و بسته به علت وقوع این مشکل میتواند متفاوت باشد. اگر خونریزی لثه ناشی از بیماری خاص یا عوامل زمینهای نیست، با برخی اقدامات ساده میتوان از این عارضه پیشگیری کرد یا روند بهبود آن را تسریع بخشید. اما در مواردی که خونریزی ناشی از بیماریهای خاص است، مشورت با پزشک ضروری است. در ادامه به روشهای مختلف درمان این مشکل میپردازیم.
-
استفاده از دهانشویه مناسب
دهانشویههای درمانی مثل لیسترین (LISTERINE) میتوانند به کاهش بیماریهای لثه کمک کرده و لثهها را طی کمتر از دو هفته تقویت کنند. همچنین استفاده منظم دو بار در روز از این محصولات، با ایجاد یک سپر محافظ، از تشکیل پلاکهای میکروبی جلوگیری میکند.
یک گزینه خانگی ساده نیز شستوشوی دهان با آب نمک است. نسبت متداول یک قسمت نمک به دو قسمت آب است که بسیاری برای ضدعفونی کردن و کاهش التهاب لثه از آن استفاده میکنند.
دهانشویه پرسیکا نیز با خاصیت ضدالتهابی و ضدمیکروبی خود برای محافظت از لثه توصیه میشود. علاوه بر درمان خونریزی، برای آفت دهانی نیز موثر است.
-
درمان خونریزی لثه در دوران بارداری
حفظ بهداشت دهان در دوران بارداری اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا تورم و خونریزی لثه ممکن است در این زمان تشدید شود. هرچند جراحی لثه معمولاً در دوران بارداری توصیه نمیشود، ولی رعایت بهداشت دهان و استفاده از روشهای سالم نگهداشتن دندانها مانند مسواک زدن و نخ دندان کشیدن میتواند شدت مشکلات را کاهش دهد. در صورت نیاز حتماً با دندانپزشک متخصص مشورت کنید.
-
حل مشکل خونریزی لثه ناشی از دندان مصنوعی
برای کاهش التهاب لثه ناشی از دندان مصنوعی، استفاده از آب نمک گرم توصیه میشود. بهتر است روزانه دهان خود را بدون وجود پروتز با آب نمک شستوشو دهید. همچنین ماساژ لثهها به بهبود جریان خون و کاهش تورم کمک میکند.
-
مدیریت خونریزی در ارتودنسی
در زمانی که از بریسهای ارتودنسی استفاده میکنید، ممکن است لثهها ملتهب شوند یا خونریزی کنند. رعایت مواردی مانند نوشیدن آب پس از غذا، استفاده از دهانشویه آنتیباکتریال، غرغره کردن آب نمک گرم، و پیروی از یک رژیم غذایی سالم میتواند از بروز این مشکلات پیشگیری کند.
-
درمان خونریزی پس از کامپوزیت
برای افرادی که پس از کامپوزیت دندان دچار خونریزی لثه میشوند، جرمگیری دندان توسط دندانپزشک از روشهای موثر است که تمام جرمها و پلاکهای اطراف لثه را از بین میبرد.
-
کنترل خونریزی پس از کشیدن دندان
دندانپزشکان اغلب برای پیشگیری از عفونت بعد از جراحی دندان آنتیبیوتیکهایی همچون پنیسیلین و مترونیدازول تجویز میکنند. علاوه بر دارو، غرغره کردن آب نمک گرم در ناحیه جراحیشده به کاهش التهاب و تسکین درد کمک میکند.
با رعایت این روشها و توجه به توصیههای بهداشتی، میتوانید از مشکلات لثه جلوگیری کرده و سلامت دهان خود را حفظ کنید.
۷. درمان خانگی خونریزی لثه بعد از کشیدن دندان و راهکارهای طب سنتی
برخی از روشهای ساده و خانگی برای کاهش خونریزی لثه عبارتند از:
نوشیدن چای سبز: این نوشیدنی طبیعی میتواند التهاب لثه را کاهش داده و از بروز بیماری پریودنتیت پیشگیری کند.
شستوشوی دهان با آب نمک: استفاده مرتب از آب نمک گرم باعث کاهش باکتریها شده و میتواند خونریزی لثه را کنترل کند.
کمپرس سرد: گاهی خونریزی لثه ناشی از آسیب یا ضربه به بافتهای نرم لثه است. استفاده از کمپرس سرد بر روی ناحیه لثه به کاهش تورم کمک کرده و جریان خون را متوقف میکند.
چگونه از خونریزی لثه پیشگیری کنیم؟
برای جلوگیری از خونریزی، عفونت و کبودی در لثه، رعایت بهداشت دهان و دندان اهمیت بالایی دارد. مسواک زدن روزانه به همراه استفاده منظم از نخ دندان از بهترین روشهای پیشگیری به شمار میروند.
نحوه صحیح مسواک زدن برای جلوگیری از خونریزی لثه
وقتی باکتریهای موجود در پلاک دندانی با غذا تماس پیدا میکنند، اسیدی تولید میشود که منجر به پوسیدگی، عفونت و التهاب لثه میگردد. رعایت نکات زیر در مسواک زدن اهمیت زیادی دارد:
– بین خوردن غذا و مسواک زدن حداقل ۳۰ دقیقه فاصله بگذارید. این کار به مینای دندان اجازه میدهد که پس از نرم شدن بر اثر اسید غذا دوباره محکم شود و از آسیبپذیری در امان بماند.
– از مسواک نرم و خمیر دندان حاوی فلوراید استفاده کنید.
– مسواک را با حرکتهای دایرهای کوچک و ملایم بر روی هر دندان تکبهتک حرکت دهید. موهای مسواک را روی خط لثه بکشید اما از فشار زیاد پرهیز کنید زیرا ممکن است به لثه آسیب برسد.
– به تمیز کردن شیارها و فواصل میان دندانها توجه کنید تا از ایجاد عفونت لثه و بوی بد دهان جلوگیری شود.
– بخش پشتی دندانها، یعنی ناحیهای که به سمت زبان قرار دارد، را نیز به همان روش تمیز کنید. برای تمیز کردن قسمت پشت دندانهای بالا سر خود را کمی بالا بگیرید و برای دندانهای پایین آن را پایین نگه دارید.
– به آرامی مسواک را بر روی سطح زبان نیز بکشید تا باکتریهای روی زبان حذف شوند و دهان حس تازگی پیدا کند.
– هر ۳ تا ۴ ماه مسواک خود را تعویض کنید زیرا مسواک کهنه مکان مناسبی برای رشد باکتریهاست که ممکن است موجب عفونت یا خونریزی لثه شود.
چند بار در روز باید مسواک بزنیم؟
برای حفظ سلامت دهان و دندان و پیشگیری از خونریزی یا تورم لثه، حداقل دو بار در روز مسواک بزنید. این کار پلاکها را از سطح دندان پاک کرده و از مشکلات لثه جلوگیری میکند.
۲. روش صحیح استفاده از نخ دندان (پیشگیری از خونریزی لثه بعد از نخ دندان)
برای حفظ سلامت دندانها و لثه، علاوه بر مسواک زدن، کشیدن نخ دندان نیز ضروری است. مسواک به تنهایی نمیتواند پلاکهای موجود در شیارهای بین دندانی را به طور کامل تمیز کند. اگر نخ دندان را نادیده بگیرید، فضایی برای رشد و تجمع باکتریها فراهم میکنید. تنبلی را کنار بگذارید و با دقت و حوصله، سطح بین دندانهایتان را تمیز کنید:
– حدود ۴۵ سانتیمتر نخ دندان را خارج کنید.
– نخ را دور انگشتان میانی هر دست بپیچید و یک بخش ۳ سانتی متری برای استفاده آماده کنید. ابتدا دندانهای بالا و پس از آن دندانهای پایین را تمیز کنید.
– نخ را به آرامی بین شیار دندانها قرار دهید و با کمک انگشتان اشاره آن را هدایت کنید. مراقب باشید فشار زیادی اعمال نکنید تا به لثه آسیب وارد نشود.
– نخ دندان را در مسیر بالا، پایین و اطراف خط لثه حرکت دهید. حین این فرآیند، نخ باید به شکل حرف C در اطراف دندان قرار بگیرد.
– هر دو طرف هر دندان و همچنین پشت دندانهای عقبی را با دقت تمیز کنید.
– در صورت کثیف شدن قسمتی از نخ، میتوانید با پیچاندن بخش جدیدی از نخ حول انگشت خود، از قسمت تمیز آن استفاده کنید.
۳. استفاده از دهانشویه برای کاهش خونریزی لثه
دهانشویه علاوه بر ایجاد حس تازگی، بوی بد دهان را از بین میبرد و یک آنتیسپتیک موثر برای دهان محسوب میشود. استفاده از دهانشویه مانع از تجمع پلاک و بیماریهای اولیه لثه میشود، اما جایگزین مسواک و نخ دندان نخواهد بود. هدف اصلی از مصرف دهانشویه، ضدعفونی نواحیای است که مسواک و نخ دندان به آنها دسترسی ندارند، مانند داخل گونه، سطح زیرین زبان، کف دهان و گلو.
چند نکته مهم درباره دهانشویه:
– دهانشویههای حاوی فلوراید مؤثرتر هستند.
– زمان استفاده از دهانشویه محدودیتی ندارد؛ میتوانید قبل یا بعد از مسواک زدن از آن استفاده کنید.
– همواره دستورالعمل روی بستهبندی دهانشویه را بخوانید. برخی محصولات نیاز به رقیق کردن با آب دارند.
– از دهانشویههای الکلی پرهیز کنید، زیرا ممکن است باعث خشکی دهان شوند.
– افرادی با حساسیتهای دندانی بهتر است تنها از دهانشویههایی که پزشک تجویز کرده استفاده کنند.
– به مدت ۳۰ تا ۶۰ ثانیه دهانشویه را در دهان بچرخانید و غرغره کنید.
– بسته به نوع دهانشویه، ممکن است لازم باشد بعد از استفاده برای ۳۰ دقیقه تا دو ساعت از خوردن و آشامیدن اجتناب کنید. اگر دهانشویه حاوی الکل باشد، پس از این مدت دهان را با آب بشویید تا باقیمانده الکل پاک شود.
۴. جرمگیری دندان و خونریزی لثه
در برخی موارد ممکن است پس از جرمگیری دندان، خونریزی لثه برای مدتی ادامه داشته باشد. در این مواقع، دندانپزشک راهنماییهای لازم را ارائه میدهد. جرمگیری دندان با از بین بردن پلاکهای سختشده، از عفونت و خونریزی لثه جلوگیری کرده و خطر ابتلا به بیماریهای پریودنتال را کاهش میدهد. حتی برای بیمارانی که دچار پریودنتیت مزمن هستند، جرمگیری عمقی ریشه اغلب توصیه میشود.
۵. تغذیه مناسب برای حفظ سلامت دندانها و لثهها
داشتن یک برنامه غذایی متنوع نقش مهمی در سلامت دندان و لثه دارد. غذاهایی که مصرف میکنید باید منبع غنی از ویتامینها، بهویژه ویتامین C و K باشند. همچنین، لازم است مصرف مواد قندی و نشاستهای را محدود کنید؛ زیرا این نوع خوراکیها باعث تولید اسید در دهان شده و در نتیجه پوسیدگی دندان، تشکیل پلاک، و در نهایت عفونت و خونریزی لثه را به دنبال دارند.
خوراکیهای توصیهشده برای تامین ویتامین C و K عبارتند از:
– مرکبات مانند پرتقال و نارنگی
– توتفرنگی
– هویج
– گوجهفرنگی
– کاهو
– اسفناج
– کلم سبز
– کلم پیچ
– برگ خردل
– روغن زیتون
۶. نوشیدن آب کافی پس از صرف غذا
نوشیدن آب بلافاصله پس از صرف غذا به شستشوی باقیماندههای مواد غذایی کمک میکند. علاوه بر این، آب حاوی فلوراید نیز میتواند در افزایش استحکام دندانها و لثهها مؤثر باشد.
۷. پرهیز از سیگار و محصولات تنباکو
تحقیقات نشان دادهاند که سیگار کشیدن یکی از عوامل اصلی در بروز بیماریهای لثه، مانند خونریزی و عفونت، است. سیگار به سیستم ایمنی بدن آسیب وارد کرده و توانایی آن را در مقابله با عوامل بیماریزا کاهش میدهد. در نتیجه، زمانی که لثهها دچار آسیب میشوند، بدن افراد سیگاری توانایی مناسبی برای ترمیم بافتهای آسیبدیده ندارد و این موضوع به عفونت و خونریزی لثه منجر میشود.
ترک سیگار نه تنها به ارتقای سلامت دهان و دندان کمک میکند، بلکه وضعیت کلی سلامت جسمانی و روانی فرد را نیز بهبود میبخشد. برای پیشگیری از عفونت و خونریزی لثه، رعایت اصولی همچون داشتن تغذیه سالم، نوشیدن آب کافی، پرهیز از سیگار، رعایت بهداشت دهان و دندان و مدیریت استرس ضروری است.
۸. مدیریت سطح هورمونهای استرس
استرس عامل دیگری است که میتواند به خونریزی لثه منجر شود. به این دلیل که افزایش استرس باعث ترشح برخی هورمونها میشود که در صورت افزایش بیش از حد، سلامت لثه و دندانها را تحت تأثیر قرار داده و آسیبهایی به همراه دارد.
تحلیل لثه در بارداری، علل و راه های درمان آن
ی یک مشکل جدی و رایج است که بین 60 تا 75 درصد از زنان باردار را تحت تأثیر قرار میدهد. این عارضه معمولاً با التهاب، تورم، درد و گاهی خونریزی لثه همراه است. در صورتی که در دوران بارداری بهداشت دهان و دندان بهخوبی رعایت نشود، یک لایه چسبنده و کرمرنگ از باکتریها به نام پلاک روی دندانها تشکیل میشود. این پلاک در امتداد خط لثه تجمع یافته و منجر به قرمزی، تورم، حساسیت و در نهایت تحلیل لثه میشود.
تغییرات هورمونی در بارداری، بهویژه افزایش استروژن و پروژسترون، بدن را برای مقابله با پلاک آسیبپذیرتر میکند. این موضوع، همراه با التهاب لثه و خونریزی، شرایطی را ایجاد میکند که به آن تحلیل لثه در بارداری میگویند. در صورتی که دچار این مشکل شدهاید، پیشنهاد میشود جهت مشاوره و درمان به یک متخصص دندانپزشک مراجعه کنید. امکان دریافت نوبت حضوری یا آنلاین از برترین دندانپزشکان ایران از طریق وبسایتهای پزشکی معتبر فراهم است.
تحلیل لثه در بارداری چیست؟
دوران بارداری میتواند همزمان دورهای از آرامش یا ناراحتی باشد. نادیده گرفتن مشکلات جزئی در این دوران ممکن است به پیامدهای شدیدی منجر شود. تحلیل لثه در بارداری یکی از این مسائلی است که نباید دستکم گرفته شود.
این عارضه به زبان ساده، فرسایش بافت نرم لثه است که با تورم، درد در هنگام جویدن و گاهی لقشدن دندانها همراه است. شایعترین دلیل این مشکل، عدم رعایت بهداشت دهان و دندان است که باعث تشکیل پلاک میشود. پلاک حاصل واکنش قند و نشاسته موجود در غذاها با باکتریهای دهان است. خبر خوب این است که با رعایت بهداشت روزانه شامل مسواک زدن، نخ دندان کشیدن و کاهش مصرف قند و مواد اسیدی، میتوان از تشکیل پلاک جلوگیری کرد. همچنین تمیز کردن اصولی دندانها توسط دندانپزشک کمک شایانی به حفظ سلامت لثهها میکند.
علائم تحلیل لثه در بارداری
تحلیل لثه در دوران بارداری که به آن ژنژیویت بارداری نیز گفته میشود، علائمی مشابه التهاب لثه معمولی دارد. این علائم شامل تجمع پلاک در اطراف دندانها، التهاب لثه و درد هنگام جویدن است. بسیاری از زنان در اوایل سهماهه اول به این عارضه مبتلا میشوند که علائم آن در سهماهه دوم شدیدتر شده و در سهماهه سوم ممکن است به اوج خود برسد.
علائم مشخص تحلیل لثه در دوران بارداری عبارتاند از:
– لثههای قرمز، متورم یا حساس
– خونریزی هنگام مسواک زدن یا استفاده از نخ دندان
– عقبرفتگی لثه یا ایجاد شرایطی همچون پریودنتیت
– سطح براق و غیرطبیعی لثه
– بوی نامطبوع دهان حتی پس از مسواک زدن
– ایجاد فاصله بین دندانها و لثه
– دندانهای لق یا حساس
– درد یا دشواری در هنگام جویدن غذا
– احساس مزه ناخوشایند در دهان
– لکهای رنگی روی سطح لثه
شناسایی و مدیریت این علائم در اسرع وقت میتواند از عوارض بیشتر جلوگیری کرده و سلامت دهان و دندان را در دوران بارداری تضمین کند.
چه زمانی برای التهاب لثه در اوایل بارداری به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت مشاهده علائمی مانند تورم، قرمزی یا خونریزی لثه در دوران بارداری، مراجعه به دندانپزشک ضروری است. پزشک ممکن است تمیز کردن منظم دندانها را در سهماهه دوم یا سوم برای کاهش اثرات هورمونی و پیشگیری از التهاب لثه توصیه کند. این شرایط معمولاً به دلیل تجمع پلاک اضافی رخ میدهد که میتواند لثهها را حساس و ملتهب کند. حتی با رعایت برنامه منظم بهداشت دهان، زنان باردار بیشتر در معرض ژنژیویت یا التهاب لثه قرار دارند.
هنگام تعیین وقت ملاقات با دندانپزشک، حتماً تمامی علائم خود مانند درد، خونریزی یا هر تغییر دیگری را گزارش دهید. همچنین اطلاعات کاملی درباره زمان شروع علائم، مدت و شدت آنها و داروها یا مکملهایی که مصرف میکنید (مانند ویتامینها یا گیاهان دارویی) ارائه دهید. این اطلاعات به پزشک کمک میکند تا بهترین روش درمانی را انتخاب کند.
برای ارتباط با دندانپزشک یا متخصص زنان میتوانید از پلتفرمهایی نظیر سایت دکترتو استفاده کنید. این سایت علاوه بر امکان تعیین وقت حضوری، خدمات مشاوره آنلاین را نیز ارائه میدهد.
علت تحلیل لثه در بارداری چیست؟
تحلیل لثه در دوران بارداری معمولاً به دلیل افزایش سطح هورمونهای استروژن و پروژسترون رخ میدهد. این هورمونها برای رشد جنین ضروری هستند اما میتوانند تغییرات قابلتوجهی را در بدن مادر ایجاد کنند، از جمله افزایش حساسیت لثهها به باکتریهای موجود در پلاک دندانی.
دلایل احتمالی تحلیل لثه عبارتاند از:
– کاهش توانایی بدن در مبارزه با باکتریهای پلاک
– افزایش جریان خون در بافت لثه
– وجود مشکلات پیشین در بافت لثه
– حالت اسیدی ناشی از استفراغهای مکرر دوره بارداری که ممکن است به مینای دندان آسیب برساند
– مصرف زیاد قند، دیابت یا دخانیات که خطر التهاب لثه را افزایش میدهد
هورمونهای بارداری میتوانند حلقه عضلانی کنترلکننده محتویات معده را شل کنند، که این امر باعث برگشت اسید معده و آسیب به مینای دندان میشود. این روند خطر پوسیدگی دندان و آسیب لثه را افزایش میدهد.
عوامل خطر تحلیل لثه در بارداری چیست؟
در ابتدای تحلیل لثه، علائمی چون التهاب، تورم و قرمزی در بافتهای نگهدارنده دندان مشاهده میشود. اگر درمان مناسب انجام نشود، دندانها آسیب دیده و ممکن است مشکلاتی جدیتر ایجاد شود. برخی بررسیها نشان دادهاند که پیشرفت بیماری تحلیل لثه در بارداری ارتباط مستقیمی با زایمان زودرس و کاهش وزن نوزاد هنگام تولد دارد. بنابراین مراقبتهای پیشگیرانه و درمان بهموقع اهمیت ویژهای دارد.
راههای تشخیص تحلیل لثه در دوران بارداری شامل مواردی است که دندانپزشکان از طریق معاینه دقیق و بررسی تاریخچه پزشکی و دندانپزشکی شما انجام میدهند. ابتدا عواملی که ممکن است بر علائم شما تأثیر گذاشته باشند، مانند مصرف داروهای خاص یا وجود بیماریهای مرتبط، ارزیابی میشوند. سپس بررسی جزئیات وضعیت دندان، لثه، دهان و زبان از نظر وجود پلاک، التهاب یا سایر نشانهها صورت میگیرد.
یکی از روشهای کلیدی، اندازهگیری عمق شیار بین لثه و دندان با استفاده از ابزاری به نام پروب پریودنتال است که برای ارزیابی سلامت لثهها در چندین نقطه از دهان بهکار میرود. در شرایط عادی، عمق این شیار معمولاً بین ۱ تا ۳ میلیمتر است، اما اگر این عمق بیش از ۴ میلیمتر باشد، ممکن است نشاندهنده بیماری لثه باشد.
در صورت نیاز، آزمایشهای تکمیلی نیز برای تعیین علت التهاب لثه انجام میشود. اگر مشکل شما پیشرفته باشد، ممکن است به متخصص بیماریهای لثه (پریودنتیست) ارجاع داده شوید.
برای درمان و تسکین درد ناشی از تحلیل لثه در دوران بارداری، مهمترین اقدام شناسایی و رفع علائم در اسرع وقت است، چرا که این کار مانع پیشرفت بیماری به مراحل جدیتر و همچنین از دست دادن دندان میشود. مراقبت روزانه موثر از بهداشت دهان و دندان و کنار گذاشتن مصرف دخانیات نقش کلیدی در درمان خواهد داشت.
تمیز کردن حرفهای دندان توسط دندانپزشک به عنوان یکی از ابتداییترین اقدامات شامل پاکسازی عمقی پلاک و تارتار از سطح دندان و زیر لثه است؛ این فرآیند که به جرمگیری معروف است، باعث بهبود سلامت دهان و کاهش خطر تجمع مجدد باکتریها و تارتار میشود.
در برخی موارد، دندانهایی که نامرتب هستند یا ترمیم نادرستی داشتهاند میتوانند منجر به تحریک لثه و دشواری در حذف پلاک شوند. در چنین شرایطی، ترمیم مشکلات ساختاری دندان توسط دندانپزشک توصیه میشود.
از نظر تغذیهای، دریافت کافی کلسیم برای محافظت از استخوانها و رفع نیازهای جنین بسیار حائز اهمیت است. در این زمینه میتوانید با یک متخصص زنان مشورت کنید یا از سیستمهای مشاوره آنلاین بهره بگیرید. همچنین ویتامین D برای جذب بهتر کلسیم ضروری است. قرار گرفتن در معرض نور خورشید یا استفاده از مکملهای مناسب میتواند این نیاز را جبران کند. البته مصرف مکمل باید زیر نظر پزشک یا متخصص زنان انجام شود تا مناسب بودن آن کاملاً تأیید شود.
داروهای مورد استفاده برای درمان التهاب لثه در بارداری
یکی از روشهای درمان ژنژیویت یا تحلیل لثه در دوران بارداری، تجویز آنتیبیوتیکها توسط دندانپزشک است. معمولاً این آنتیبیوتیکها شامل کلرهگزیدین موجود در دهانشویهها، ژل داکسیسایکلین برای قرار دادن در پاکتهای خالی دندان و پودر مینوسایکلین برای پاکسازی دندانها هستند.
آیا برای درمان تحلیل لثه در دوره بارداری نیاز به جراحی است؟
در موارد شدید و پیشرفته، جراحی ممکن است بهعنوان یک گزینه در نظر گرفته شود. اما در اغلب موارد، دندانپزشکان آنتیبیوتیکهایی را برای مبارزه با عفونت باکتریایی و همچنین دهانشویههایی را که قابلیت درمان بیماری لثه دارند، تجویز میکنند.
درمان خانگی عفونت لثه در بارداری
برای کنترل و کاهش عفونت لثه در خانه، میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
– پس از هر وعده غذایی مسواک بزنید و هر سه تا چهار ماه یکبار مسواک خود را تعویض کنید.
– مصرف سیگار و تنباکو را متوقف کنید.
– روزانه از نخ دندان استفاده کنید و برای کاهش پلاک بین دندانها از دهانشویه کمک بگیرید.
– هنگام خواب سر خود را کمی بالاتر از بدن قرار دهید تا از میزان تورم و خونریزی در دهان کاسته شود.
– شستن دهان با محلول آبنمک یا دهانشویه میتواند در بهبود زخمها و کاهش درد لثهها پس از جراحی مؤثر باشد.
– مواد غذایی سالم و مغذی مانند آجیل، ماهی، کاکائو و چای سبز مصرف کنید.
– نوشیدن آب کافی را فراموش نکنید؛ این کار میتواند باکتریهای عامل التهاب لثه را از بین ببرد.
عوارض تحلیل لثه در دوران بارداری چیست؟
عفونت لثه یکی از مشکلات شایع دوران بارداری است که اغلب ناشی از کمبود کلسیم میباشد. اگر این وضعیت درمان نشود، بهتدریج استخوان حامی دندانها آسیب دیده و لثهها دچار عفونت میشوند. این مسئله میتواند منجر به لقی دندانها و در نهایت از دست رفتن آنها شود.
در صورتی که لثه آسیب ببیند، امکان رشد مجدد آن وجود ندارد. با این حال، برخی درمانها میتوانند جلوی پیشرفت بیماری را بگیرند. نکته قابل توجه این است که زنان باردار مبتلا به تحلیل لثه ۷ برابر بیشتر از سایرین در معرض خطر زایمان زودرس و تولد نوزاد با وزن پایین قرار دارند.
مراحل پیشگیری از تحلیل لثه در بارداری شامل رعایت نکات زیر است که به حفظ سلامت دهان و دندان کمک میکند:
برنامه مسواک زدن دقیق داشته باشید؛ حداقل دو بار در روز، بهویژه صبح و شب، دندانهایتان را بهطور کامل مسواک بزنید تا پلاکها و باکتریها بهخوبی از بین بروند. مدت زمان مسواک زدن بهتر است حداقل دو دقیقه باشد.
از خمیردندانهای ضد پلاک برای جلوگیری از پوسیدگی و التهاب لثه استفاده کنید و پس از مسواک زدن، دهان خود را کاملاً بشویید تا بقایای باکتریها از دهان خارج شود.
بهطور منظم از نخ دندان استفاده کنید. این کار به پیشگیری از تجمع باکتریها در فاصله بین دندانها و لثه کمک میکند.
دهانشویه را در برنامه روزمره خود قرار دهید تا پلاکها راحتتر از بین بروند و لثهها سالمتر باقی بمانند.
رژیم غذایی سالمی را دنبال کنید که در آن مواد مغذی مانند کلسیم، ویتامین D، ویتامین C، ویتامین A، فسفر و پروتئین به مقدار کافی وجود دارند. این مواد به تقویت دندانها و جلوگیری از التهاب لثه کمک میکنند.
میانوعدههای شیرین را کاهش دهید یا حذف کنید، زیرا قند خوراکی میتواند محیط مناسبی برای رشد باکتریها فراهم کند.
در مراجعه به دندانپزشک، حتماً اطلاع دهید که باردار هستید. اگر نیاز به اقداماتی مانند پر کردن دندان جدید یا جایگزینی دندان دارید، با پزشک مشورت کنید تا مشخص شود این امور باید پیش از زایمان به تعویق بیفتند یا خیر.
در صورت لزوم برای عکسبرداری با اشعه ایکس، معمولاً دندانپزشکان ترجیح میدهند این کار را تا بعد از تولد فرزندتان به تأخیر بیندازند، هرچند که اشعه ممکن است مستقیماً روی شکم یا لگن تأثیری نداشته باشد.
اطلاعات بیشتری درباره مراقبت صحیح از دندانها و لثهها کسب کنید، از جمله نحوه انجام چکآپهای منظم و تکنیکهای صحیح مسواک زدن.
مصرف غذاهای اسیدی را کاهش دهید تا از تخریب مینای دندان جلوگیری شود، زیرا این مواد میتوانند خطر پوسیدگی را افزایش دهند.